امّا غيبت ، پس إن شاء اللَّه تعالى ، در سِلك كبائر ، مذكور مىشود . و امّا دشنام ، پس اگر كسى نسبتِ زنا يا لواط به كسى دهد ، آن را قَذْف مىگويند و از جملهء كبائر و موجب حدّ شرعى است ، چنانچه إن شاء اللَّه تعالى مذكور مىشود . و اگر چنانچه اسناد لواط يا زنا صريح نباشد ، بلكه سخنى باشد كه كنايت چنين معنىاى از او فهميده شود يا آن كه از قِسم دشنام‌هاى ديگر باشد ( مثل آن كه كسى را سگ يا خوك يا فاسق يا امثال آنها نامند ) ، از جملهء معاصى و گناهان بد خواهد بود و اگرچه موجب حد ، يعنى هشتاد تازيانه نمىشود ، امّا حاكم شرع به قدرى كه مناسب داند ، دشنام دهنده را به تازيانه تأديب مىفرمايد . و همچنين ، هجو كردن مؤمنان ، موجب تعزير ( يعنى تأديب به تازيانه ) مىشود ، چنانچه از اخبار ظاهر مىشود و احاديث در باب مذمّت دشنام و فحش گفتن ( يعنى سخنان بسيار قبيح ) ، بسيار وارد شده . از آن جمله ، روايت كرده محمّد بن يعقوب كلينى رضى الله عنه از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام كه فرمود : از جمله علامت‌هاى آن كه شيطان ، بى شك و شبهه شريك شده در آن شخص ، آن است كه فحّاش باشد و پروا نكند از سخنان بد كه در بابِ مردم گويد و از آنچه مردم ، در باب او گويند . « 1 » و از حضرت امير المؤمنين عليه السلام روايت كرده كه از پيغمبر صلى الله عليه و آله روايت فرموده كه : خداى تعالى ، بهشت را حرام گردانيده بر هر كسى كه فحش ، بسيار گويد و حياى او كم باشد و پروا نكند از آنچه به مردم گويد و مردم به او گويند ؛ زيرا كه اگر تفتيش و تفحّص احوال چنين كسى بكنى ، يا ولد الزّنا خواهد بود يا آن كه به شراكت شيطان ، حاصل شده خواهد بود . پس سؤال كردند كه : يا رسول اللَّه ! آيا شيطان ، در بنى آدم شريك مىشود ؟ فرمود كه : مگر نخوانده‌اى قول خداى - عزَّ و جلَّ - را كه شيطان را مخاطب ساخته ، مىفرمايد : « وَ شارِكْهُمْ فِي الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ « 2 » » « 3 » . و فرمود كه مردى از عالمى سؤال كرد كه : آيا در ميان مردم ، كسى باشد كه پروا نكند از آنچه مردم در باب او گويند ؟ جواب گفت كه : كسى كه متعرّض مردم مىشود و دشنام به ايشان مىدهد ، با آن كه مىداند كه تلافى خواهند كرد ، پس پروا ندارد از آنچه گويد و از آنچه در باب او گويند . « 4 » و ابن بابويه رحمه الله در خصال ، روايت كرده از حضرت ابى الحسن اوّل عليه السلام كه از پيغمبر صلى الله عليه و آله روايت فرموده كه : چهار چيز است كه دل را فاسد مىسازد و نفاق را در دل مىرويانَد ، مثل آب كه درخت

--> ( 1 ) . همان ، ص 323 ، ح 1 . ( 2 ) . سورهء اسراء ، آيهء 64 . ( 3 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 323 و 324 ، ح 3 . ( 4 ) . همان .